รายงานของ “ประสิทธิ์ เมฆสุวรรณ” และ “มูฮำมัดอายุบ ปาทาน” วิเคราะห์รากเหง้าของไฟใต้ที่มีใจกลางคือการสถาปนารัฐใหม่ พร้อมแนะรัฐให้มุ่งต่อสู้ด้วยแนวทางการเมืองนำการทหารโดยปลดเงื่อนไขของรากเหง้าความคิดดังกล่าว

ความอ่อนด้อยทางยุทธวิธีของรัฐไทยที่ไม่อาจแปรความได้เปรียบในเชิงยุทธศาสตร์มาแก้ปัญหาความไม่สงบชายแดนภาคใต้ให้เห็นเป็นรูปธรรมได้นั้น อาจกล่าวได้ว่ามาจากการขาดความรู้ที่จะนำมาสร้างแนวทางการปฏิบัติเพื่อให้ยุทธศาสตร์การเมืองนำการทหารบรรลุผลต่อปัญหาชายแดนภาคใต้

หากเปรียบเทียบในเชิงยุทธศาสตร์ ระหว่างรัฐไทยและขบวนการใต้ดินที่ก่อความรุนแรงชายแดนภาคใต้ ก็จะเห็นถึงความได้เปรียบในทุกด้านของรัฐไทย ความเป็นรัฐไทยนั้นเหนือกว่าทั้งโครงสร้างกลไกอำนาจรัฐในพื้นที่ แสนยานุภาพทางทหาร สถานะในเวทีการเมืองโลก ด้านนโยบายต่อปัญหารัฐไทยก็มุ่งสู่การสร้างสันติภาพ การพัฒนาคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน ขณะที่ฝ่ายใต้ดินมุ่งก่อความรุนแรง

สถานการณ์ชายแดนภาคใต้รอบสัปดาห์ที่ผ่านมา มีเหตุการณ์ที่ควรให้ความสนใจอยู่หลายเหตุการณ์ อาทิ การปาระเบิดเข้าไปในมัสยิดที่ อ.หนองจิก จ.ปัตตานี ขณะกำลังมีการละหมาด มีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บหลายคน ตามมาด้วยการลอบวางระเบิดในงานกาชาดและเผาโรงเรียนหลายแห่งในพื้นที่ จ.นราธิวาส การลอบถอดหมุดเสาไฟฟ้าแรงสูงทำให้ อ.สุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส พื้นที่เศรษฐกิจสำคัญชายแดนภาคใต้อยู่ในภาวะมืดมิดนานถึง 3-4 วัน กระทั่งถึงขณะนี้

การกำหนดยุทธศาสตร์และยุทธวิธีเพื่อคลี่คลายสถานการณ์ความรุนแรงชายแดนภาคใต้ คือโจทย์ใหญ่ที่ฝ่ายต่างๆ กำลังครุ่นคิดหาแนวทาง ยุทธศาสตร์ สร้างสันติภาพ ด้วยสันติวิธี การเมืองนำการทหารของฝ่ายรัฐ เรียกได้ว่าได้รับการยอมรับมากที่สุดทั้งภายในและภายนอกประเทศ ขณะที่ยุทธศาสตร์ของฝ่ายก่อความไม่สงบคือการสร้างความรุนแรง

การวิเคราะห์ภาพรวมสถานการณ์ชายแดนภาคใต้ของ กอ.รมน. กองทัพภาคที่ 4 กองทัพบก ทุกฝ่ายพูดเสียงเดียวกันว่าการก่อเหตุรุนแรงชายแดนภาคใต้ลดลงจากปฏิบัติการทางทหารในช่วงที่ผ่านมา การทำลายโครงสร้างการจัดตั้งอาจทำให้ขบวนการก่อความไม่สงบเสียเปรียบในเชิงยุทธศาสตร์ แต่ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ถึงความรุนแรงที่ยังคงเกิดขึ้นเป็นระยะ ซึ่งพัฒนาไปเป็นความรุนแรงเชิงคุณภาพ สิ่งที่ต้องระวังก็คือการใช้ยุทธวิธีก่อความรุนแรงชดเชยการเสียเปรียบทางยุทธศาสตร์

สถานการณ์ ชายแดนภาคใต้ยังคงดำเนินไปตามปกติ ความรุนแรงยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลางความหวาดกลัวของคนในพื้นที่ และความชินชาของคนในสังคมไทยส่วนใหญ่

มูฮำมัดอายุบ ปาทาน

เหตุการณ์คาร์บอมบ์โรงแรมซีเอสปัตตานี เมื่อคืนวันเสาร์ที่ 15 มีนาคมที่ผ่านมา แม้รูปแบบวิธีการก่อเหตุจะมิใช่สิ่งใหม่ แต่เรื่องนี้อาจกลับกลายเป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญของสถานการณ์ความรุนแรงชายแดนภาคใต้

มูฮำมัดอายุบ ปาทาน

          ชายแดนภาคใต้ ซึ่งความไม่สงบที่ก่อตัวมากว่า 4 ปี ยังมิอาจบรรเทาลงได้ ก็เพราะปัญหาหนึ่งซึ่งมีการพูดถึงกันอยู่เสมอ นั่นคือความมีเอกภาพ